Tezler

Yazdır

Said b. Cübeyr ve Tefsir İlmindeki Yeri

. Tezler

Tefsir ilminde, Tercümânü'l-Kur'an olarak bilinen Abdullâh b.Abbâs'ın önemli bir yeri vardır. İbn. Abbâs, sahabe içerisinde o seçkin yerini alırken, O'nun baştalebesi Said b.Cübeyr de, tâbiûnun önde gelen isimlerinden biridir.

Tâbiûnun tefsirde gözardı edilemez yeri, bir kısım ilim erbabını, bu döneme ait müstakil çalışmalar yapmaya sevketmiştir. İstenilen düzeyde olması bile, bu konuda hayli eserler yazılmıştır. Araştırmamızın konusu olan Said b.Cübeyr hakkında ise, O'nun hakkında yapılan, ama henüz basılmamış olan çalışmalar şunlardır:

1-Riyât İslâm Üniversitesinde 1988 de Muhammed Eyyüb tarafından hazırlanan, "Merviyâtü Saîd b.Cübeyr fi't-Tefsir" isimli Yûnus süresinde Kur'ân-ın sonuna kadar Saîd'in rivayetlerinden oluşan doktora tezi.

2-Yine Riyât İslâm Ünivesitesinde 1985 de, Ali b.Huseyn Sevâdî tarafından hazırlanan, "Saîd b. Cübeyr ve Fıkhuhu" isimli mastır tezi.*

3-Dokuz Eylül Üniversitesi İlâhiyât Fakültesinde 1988 de Nevzat Şimşek tarafından "Saîd b Cübeyr'in Hayatı ve İlmî Şahsiyeti"  isimli mütevazi bir lisans tezi.**

Önde gelen tâbiûn müfessirlerinden olan Saîd b.Cübeyr'intefsîr ilmindeki yerini ortaya koymaya yönelik bu çalışmamızı biz,Sahâbe ve Tâbiûn döneminde tefsîre kısa bir bakışla girişte bulunmayı uygun bulduk. Bu dönemin, özellikle müfessirimize yansıyan özelliklerini toplu olarak vermeye çalıştık.

İlk Bölümde, Saîd'in hayatını, tahsîli, hocaları, talebeleri, siyâsî mücâdeleri şehâdeti, zühd ve takvâsı gibi açılardan geniş bir şekilde ele aldık. Bu bölümde, müfessirimizin sahâbenin seçkin âlimlerinden istifade edinişi, kendisinden rivâyette bulunan talebelerinin râvî olarak durumlaını ortaya koymaya çalıştık. Müfessirimizin rivâyet yöntemlerini açıklarken, O'nun herkes tarafından kabul edilmiş bir güvenlir kişiliğe sahip oluşunu gördük.

İkinci Bölümde, O'nun hadîs, fıkıh ve kıraat başta olmak üzere İslâm ilmlerindeki, yerini inceledik. O'nun tefsîrde olduğu kadar diğer islâm ilimlerinde de, bir otorite olduğunu tesbit ettik.

Tezimizin Son Bölümünde ise, Saîd'in tefsîr ilmindeki yerini geniş bir şekilde inceledik. O'nun tefsîr yazıp-yazmadığı konusunu tartıştıktan sonra, Taberî ve Suyûtî tefsîrini tarayarak O'nun tefsîrine ait rivâyetlerini tesbit ettik.Daha sonra bu rivâyetleri sınıflandırarak ilgili başlıklar altında değerlendirmeye tabi tuttuk.Bu rivâyetlerden hareketle O'nun Kur'ân tefsîrinde baş vurduğu kaynakları, örneleriyle ortaya koyduk.

O'nun kıraat farklılıklarını ve nüzûl sebeplerini Kur'ân-ı anlamada nasıl kullandığını örnekler üzerinde gördük.Ahkâm âyetleri tefsîr edişinin fıkıh konu başlıkları altında verirken, bunlarla ilgili belli başlı fıkıh mezheplerinin görüşlerine de kısaca temas ettik.

Terim ve kelime açıklamalarıyla Saîd b.Cübeyr'in kendisinden sonraki müfessirlere nasıl önderlik ettiğini örnekleriyle gösterdik.Konuların net bir şekilde anlaşılmasını sağlamak için örnekleri mümkün olduğunca bol tutmaya çalıştık.

Tezin kabarmasını önlemek için Saîd'in İbn. Abbâs'dan yaptığı pek çok rivâyeti ve O'nun Kur'ân-ı tefsîr ederken izlediği metodu, geliştirdiği sistemleri tesbit ederek, tefsîrdeki yerini ortaya koymaya gayret ettik.

Eserleri herkes tarafından okunmakta olan ilim adamının şahsiyetini ortaya koymanın kolaylığı açıktır.Saîd b.Cübeyr ise tefsîr yazdığı söylenen, ama yazdığı tefsîr günümüze ulaşmamış olan bir kişidir.İşte biz, O'nun rivâyet tefsîrleri içerisinde serpiştirilmiş ve dağınık olarak yer alan bu tefsîrini bulmaya ve bunlar ışığında O'nun tefsîrciliğini tanıtmaya çalıştık.Bu alanda faydalı bir çalışma ortaya koyabilmişsek kendimizi bahtiyar sayacağız.

Çalışmada teşvik edici ve yol gösterici rehberlikleriyle yardımlarını benden esirgemeyen değerli hocalarım Prof.Dr.Orhan Karmış ve Doç.Dr.Yusuf Işıcık'a teşekkürü insânî bir görev bilirim.

ALİ   AKPINAR

1993 / KONYA


 

* Bunca gayretlerimize rağmen kendilerine ulaşamadığımız bu iki tezden ilkinin adı geçen üniversite kütüphanesinin 2797, ikincisinin ise 1944 numarada kayıtlı olduğunu tesbit edebildik. Tesbitlerimize göre, çalışmalardan ilki Abdülaziz b. Muhammed Osman danışmanlığında hazırlanmış olup üç cilt ve 1367+79 varak; diğeri ise Fıkıh bölümünde hazırlanmış 809 sayfalık bir çalışmadır.

** Adı geçen tez, mezkur fakülte kütüphanesinde 16307 numarada kayıtlı bulunmaktadır.

 

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile