Allah Hakîm, Kur’ân Hakîm, Peygamber Hakîm

VE HİKMET ADAMI MÜMİN

Allah Hakîm

el-Hakîm, hikmet sahibi ve hikmet kaynağı olan demektir. Yüce Allah, kulları arasında dünya ve ahirette hikmet ve adaletle hükmedendir. O, hikmet kaynağıdır. O’nun her söylediğinde ve her yaptığında sayısız hikmet vardır.

O, her şeye dilediği gibi hükmeder. O, yarattığı her şeyi en güzel, en sağlam bir şekilde ve yerli yerince yaratmıştır. Hakîm sıfatı gereğince O, hep şanına yaraşanı söylemiş ve yapmıştır. O’nun Hakîm sıfatıyla ilgili yüze yakın ayet vardır. Bu ayetlerde O’nun bu sıfatı, Alîm, Azîz, Habîr, Tevvâb, Hamîd, Aliyy ve Vâsi’ sıfatlarıyla birlikte geçer.

Hikmete ermek isteyen kişi, O’na yönelmeli ve O’nunla bağlantı kurmalıdır. Ahirette yegane hüküm sahibi O’dur. Ahirette nasıl olsa hükümran olarak O’nu kabul edeceğimize göre, bu dünyada da kendi istek ve irademizle O’nun hükmüne razı olalım ve O’na ram olalım. Onun söylediklerinde ve yaptıklarında sayısız hikmetler olduğunu bilelim, bu hikmetleri öğrenmeye çalışalım.

Allah kimin hayrını dilerse ona hikmet verir. Kendisine hikmet verilen kimse ise, aşağılıklardan uzak durur, söz ve davranışlarıyla herkese örnek olur. O halde sözümüz ve davranışımızda hikmet sahibi olalım. Adalet ve hakkaniyetle karar verip, yaptığımız her şeyi iyi, sağlam, güzel bir şekilde ve yerli yerince yapalım. Unutmayalım ki hikmetin başı, Allah korkusudur. Allah’ı layıkıyla tanıyan gereği gibi O’na iman eder, bağlanır, O’na saygı duyar ve O’ndan sakınır, O’nun gazap ve azabından korkar.

O’nun aynı kökten gelen ve yakın anlamlar ifade eden iki ismi de el-Hakem ve el-Hâkim’dir. el-Hakem, mutlak hüküm ve hakimiyet sahibi demektir. O, her şeyi yerli yerince yapan hikmet kaynağıdır. Her yaptığında mutlaka hayır ve hikmet olandır. Hak ile batılı, iyi ile kötüyü, hayır ile şerri, faydalı ile zararlıyı en doğru bir şekilde, kesin hatlarıyla birbirinden ayırandır O. “Dikkat edin, hüküm O’nundur..” “Kulların arasında hükmünü ancak Sen verirsin..” O’nun hüküm ve hâkimiyeti, O’nun egemenliği ve hakemliği tartışılamaz, eleştirilecek bir tarafı yoktur. O, dünya ve ahrette ilk ve son karar merciidir. O’nun verdiği kararlarda asla şüphe, haksızlık ve kusur yoktur.

el-Hâkim ise, hükmeden, mutlak hükmeden, karar veren en yetkili merci’ demektir. “Elbette Allah, dilediği gibi karar verir.” “Evet, Allah hükmeder. O’nun hükmünü bozacak ve O’nu sorgulayacak hiç kimse yoktur.“

Şimdi bu isimlerin bize yansıması bağlamında şu soruları kendimize soralım: Hayatımızda Allah gerçekten hakem mi? O’nun hükümlerine yürekten teslim olabiliyor muyuz? O’nun karar ve fiillerindeki hikmetleri görebiliyor muyuz? Hayatta bizler, kararlar verirken ne kadar adaletli olabiliyor ve ne kadar yerinde kararlar alabiliyoruz? Söylediklerimiz ve yaptıklarımız ne kadar hikmet içeriyor? Yüce Allah’ın her söylediği ve her eylediği şey hakkında, vardır bir hikmet diyebiliyor muyuz? Bu ve benzeri sorulara olumlu cevaplar aldığımız sürece Yüce Yaratıcının Hakîm, Hakem ve Hâkim oluşunu kabul etmişiz demektir.

Kur’ân Hakîm

Hakîm olan Yüce Allah’ın Kelamı, Kur’ân da hâkîmdir. “Andolsun hakîm Kur’ân’a.” Aynı kökten türetilen el-Hıkme, el-Hukm, el-Muhkem ve el-Muhkeme isimleri, Kur’ân’ın Hakîm olan Allah kelamı olduğunu, hikmetlerle dolu olduğunu, lafzı ve manasıyla muhkem/sağlam olduğunu, açık ve anlaşılır manalar ihtiva ettiğini vurgulamaktadırlar. Bu isimlerle ilgili ayetlerden bir kaçı şöyledir: “Bu haberlerin her birinde üstün hikmet vardır.” “Böylece Biz Kuran’ı Arapça bir hüküm ve hikmet olarak indirdik.” “Fakat kesin anlamlı bir (muhkeme) sure inip, orada savaş zikredilince, kalplerinde hastalık olanların, ölüm korkusuyla bayılmış kimselerin bakışları gibi, sana baktıklarını gördün.”

Kur’ân’ın hakîm, hikmet, muhkem oluşunu kabul eden mümin, ondaki tüm hakikatleri hikmet membaı olarak görür, ondan beslenir, ondaki hikmetleri araştırır, onun hükümlerini Yüce Yaratıcıdan kendisine gelmiş bir ferman bilir ve gereklerini yerine getirir. Kur’ân’ın hakîm oluşuna inanan Müslüman, onun ayetlerinin Yüce Allah’tan aynen geldiğini ve kıyamete kadar da bozulmadan geçerliliğini sürdüreceğini kabul eder, onun hükümlerinin hiçbir zaman ve hiçbir şartta eskimeyeceğine inanır. O hükümleri, tüm insanlığın, her zaman ihtiyacına cevap veren eskimez pörsümez yeni hükümler olduğunu bilir. Hakîm olan Allah’ın hikmetli Kitabını kendisine düstur edinen mümin, hikmetle düşünür, hikmetli konuşur, hikmetli işler işler, insanları en güzel şekilde hikmete çağırır. O’nun öncelikli ve bitmez tükenmez hikmet kaynağı, Kur’ân-ı Hakîmdir.

Peygamber Hakîm

Peygamberimizin isimlerinden biri de el-Hakîm’dir. Hakîm olan Yüce Allah ile iletişim kuran ve O’nun hikmetli kitabını kendisine düstur alan Hz. Peygamber de hikmet sahibidir. Hikmet, peygamberlik, doğru bir şekilde Kur’ân’ı anlama ve anlatma, söz ve görüşünde isabet etme, pratiği dökülen ilim, sünnet, Allah korkusu, işini sağlam yapma gibi anlamlara gelir. Hz. Peygamberde bunların hepsi mevcuttur.

Bir başka deyişle Hz. Peygamber el-Hâkim bimâ erâhüllah’dır. O, Yüce Allah’ın gösterdiği şekilde hükmedendir. O, bu ismi Yüce Allah’ın “Biz sana kitabı, Allah’ın sana gösterdiği şekilde insanlar arasında hükmedesin diye gerçek bir şekilde indirdik” ayetinden almıştır.

Peygamberin bu özelliğine inanan ve peygamberi bu özelliği ile tanıyan mümin, Hz. Peygamberin söylem ve eylemlerinde sayısız hikmet olduğunu bilir, onları kabul eder ve kendisi de hikmetli peygamberin izinde hep hikmetli şeyler söyler ve hikmetli işler eyler.

Sonuçta Hakîm olan Yüce Allah’ı rab kabul eden, O’nun hikmetli Kitabını kendisine düstur edinen ve O’nun hikmetli peygamberini kendisine rehber edinen mümin de hep hikmete taliptir.

Mümin Hikmete Tutkundur. O, hikmetle Çağırır Ve Hikmetli İşler İşler:

O, hikmeti dilediğine verir. Kime hikmet verilmişse şüphesiz ona çokça hayır verilmiştir. Bundan ancak akıl sahipleri ibret alır.

Rabbinin yoluna, hikmetle, güzel öğütle çağır; onlarla en güzel şekilde tartış; doğrusu Rabbin, kendi yolundan sapanları daha iyi bilir. O, doğru yolda olanları da en iyi bilir.

Rabbim! Bana hikmet ver ve beni iyiler arasına kat.